Anne ve Baba Çocuklarından Nafaka İsteyebilir mi? Yardım Nafakası Davası
HAPİL Avukatlık Bürosu · Yayın: 2026-09-13 · Güncelleme: 2026-09-13
Anne ve baba, şartları oluştuğunda çocuklarından yardım nafakası isteyebilir ve bu amaçla dava açabilir. Her somut olay; ebeveynin ihtiyaçları, gelir ve malvarlığı, çocukların ödeme gücü ve ailedeki diğer yükümlülükler birlikte değerlendirilerek ele alınmalıdır. Bu yazı genel bilgilendirme içindir; belirli bir tutarın bağlanacağı veya davanın kabul edileceği taahhüdünü içermez.
Yardım nafakası nedir?
Türk Medenî Kanunu’nun 364. maddesi, yardım edilmediğinde yoksulluğa düşecek üstsoy ve altsoy ile kardeşler arasında bir nafaka yükümlülüğü düzenler. Anne ve baba çocuğun üstsoyudur. Bu nedenle nafaka yalnız eşler arasındaki boşanma uyuşmazlıklarında veya çocuğun bakımı için gündeme gelmez; ihtiyaç içindeki ebeveyn lehine de söz konusu olabilir.
Yardım nafakası, ebeveynin çocuğunu yetiştirirken yaptığı masrafların geri alınması değildir. Esas olan geçmişte ne kadar harcama yapıldığı değil, bugün geçim için gerekli yardımın bulunup bulunmadığıdır.
Hangi koşullar değerlendirilir?
İlk soru, anne veya babanın yardım olmaksızın geçimini sağlayıp sağlayamadığıdır. Barınma, beslenme, sağlık ve diğer zorunlu ihtiyaçlar ile bunları karşılayabilecek gelir ve malvarlığı birlikte ele alınır. İkinci soru ise çocuğun mali gücüdür. Çocuğun geliri kadar zorunlu giderleri ve bakım yükümlülükleri de değerlendirmede önem taşır. Eşlerin birbirlerine ve ebeveynlerin çocuklarına yönelik bakım borçlarına ilişkin hükümler saklıdır.
Kanunun kardeşler için ayrıca aradığı “refah içinde bulunma” şartı, anne-baba ile çocuk arasındaki ilişkiye aynı şekilde taşınmaz. Bununla birlikte çocuğun ödeme gücü her durumda dikkate alınır; yalnız akrabalık bağının varlığı belirli bir tutarın ödenmesi için yeterli değildir.
Emekli maaşı veya bir evi olan ebeveyn nafaka isteyebilir mi?
Bu durumlar tek başına kesin kabul veya ret nedeni olarak görülemez. Gelirin miktarı, taşınmazın kullanımı ve gelir getirip getirmediği, zorunlu giderler ve sağlık ihtiyaçları birlikte incelenir. Örneğin emekli aylığının bulunması, bütün ihtiyaçların karşılandığını kendiliğinden göstermez. Öte yandan yeterli geliri ve imkânı bulunan bir ebeveynin, yalnız çocuğu daha çok kazandığı için nafaka alacağı da söylenemez.
Nafaka yalnız erkek çocuktan mı istenir?
Hayır. Kanun bu yükümlülüğü kız ve erkek çocuk arasında cinsiyete göre ayırmaz. Çocuğun evli olması da tek başına yükümlülüğü ortadan kaldırmaz; kendi ailesine yönelik bakım borçları ve mali durumu ayrıca değerlendirilir.
Birden fazla çocuk varsa hepsi eşit mi öder?
Mutlaka eşit ödeme yapılması gerekmez. TMK m.365, mirasçılıktaki sıranın gözetilmesini ve istenen yardımın karşı tarafın mali gücüne uygun olmasını öngörür. Bu sıra kuralı, nafaka miktarının miras payları gibi bölüneceği anlamına gelmez. Çocukların gelirleri, zorunlu giderleri ve sağladıkları mevcut destek farklı olabilir. Yükümlülüğün bir veya birkaç kişiye yöneltilmesi hakkaniyete aykırıysa hâkim, bu kişilerin yükümlülüğünü azaltabilir veya kaldırabilir. Bu nedenle dava açılacak kişilerin ve talep miktarlarının belirlenmesi ayrıca önemlidir.
Ne kadar nafaka bağlanır?
Sabit bir tarife veya çocuğun maaşına uygulanan zorunlu bir yüzde yoktur. TMK m.365 uyarınca geçim için gerekli yardım ile ödeme gücü esas alınır. Örneğin ebeveynin belgelenen aylık ihtiyaç açığının 8.000 TL olması, bu tutarın otomatik olarak tek çocuğa yükletileceği anlamına gelmez. Bu rakam yalnız açıklama amaçlıdır; mahkemenin değerlendirmesinin yerine geçmez.
Talep edilirse hâkim, dönemsel ödenmesine karar verilen nafakanın gelecek yıllardaki miktarını da tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre belirleyebilir. Yardım nafakasına kira artışındaki üst sınır doğrudan uygulanmaz.
Dava nerede açılır?
Görevli mahkeme aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde, bu davalara bakmakla görevlendirilmiş asliye hukuk mahkemesi görev yapar. TMK m.365 uyarınca taraflardan birinin yerleşim yerindeki mahkeme yetkilidir. Ebeveynin talebi, ihtiyacı ve bunları destekleyen deliller dava kapsamında ortaya konulur; mahkeme tarafların sosyal ve ekonomik durumlarını değerlendirir.
Hangi belgeler incelemeyi kolaylaştırır?
Emekli aylığı ve diğer gelir kayıtları, kira giderleri, sağlık ve bakım masrafları, malvarlığı bilgileri, aile bağlarını gösteren kayıtlar ve hâlen sağlanan yardımlara ilişkin belgeler yararlı olabilir. Talep edilen aylık tutarın hangi ihtiyaçlardan oluştuğunun açıklanması önemlidir. Başkalarına ait özel kayıtlar hukuka aykırı yollarla temin edilmemeli; gerekli kayıtların mahkeme aracılığıyla getirtilmesi değerlendirilmelidir.
Sonuç
Anne ve babanın çocuklarından yardım istemesi yalnız aile içi bir dayanışma beklentisi değildir; kanuni şartlar varsa dava yoluyla ileri sürülebilecek bir haktır. Bununla birlikte ihtiyaç, ödeme gücü ve hakkaniyet birlikte incelenmeden “her çocuk mutlaka şu tutarı öder” şeklinde bir sonuca varılamaz. Bu not bütün özel durumları kapsamaz; somut uyuşmazlıkta belgeler ve güncel mevzuat üzerinden değerlendirme yapılmalıdır.
Kaynaklar
4721 sayılı Türk Medenî Kanunu, m.364–365: nafaka yükümlüleri, dava hakkı, ihtiyaç ve mali güç, hakkaniyet, gelecek yıllara ilişkin talep ve yetkili mahkeme. TBMM bağlantısı kanunun kabul edilen metnidir.
4787 sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun, m.2 ve 4: görevli mahkeme.
https://magdur.adalet.gov.tr/Resimler/Dokuman/1910202010265510-4787.pdf
Mevzuat kontrolü: 13 Eylül 2026. İşlem öncesinde yürürlükteki hükümler ayrıca kontrol edilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut olayın özelliklerine göre değerlendirme değişebilir.